کلبه مشاوره رضا جدیدی مشاوره تلفنی و برنامه ریزی تحصیلی و کنکور - تنبلی در درس خواندن: چگونه تنبلی را درمان کرده و درس بخوانیم؟

مشاوره تلفنی و برنامه ریزی تحصیلی و کنکور


راه های ارتباطی با رضا جدیدی: شماره تلفن ثابت: 34774341-086 شماره تلفن همراه: 09189580918

تنبلی در درس خواندن: چگونه تنبلی را درمان کرده و درس بخوانیم؟

تنبلی را قبل از آنکه تعریف کرده و وارد بحث شوم و به این نتیجه برسیم که تنبلی یک درد و نشانه است، ترجیح می دهم، ابتدا در مورد 4 مدل کاری که انسان ممکن است در طول زندگی اش، انجام دهد صحبت کنم و سپس برای کسانی که می خواهند، سبک زندگی خودشان را تغییر دهند، با استفاده از مربع پانِت یک تمرین عملگرایی را آموزش دهم. به همین جهت،  لطفا فیلم آموزشی زیرا را تماشا کنید:
[
]
تنبلی به معنای این است که فرد تمایلی به استفاده از انرژی هایش در راستای رسیدن به هدفش، ندارد. یعنی می تواند بهتر و بیشتر از وضعیت فعلی خودش کار کند ولی به دلیل یا دلایلی، تصمیم می گیرد که از انرژی خودش استفاده نکند. در تعریف تنبلی، یک عبارت خیلی مهم به نام «انرژی» وجود دارد. برای آنکه بتوانم تصویر واضحی از انرژی به شما بدهم این مثال را می زنم:
انرژی انسان را می توانید شبیه باتری 100 در 100 شارژ شده، گوشی موبایل خود در نظر بگیرید. با گوشی موبایل خودتان، می توانید فیلم برداری کنید، عکس بگیرید، یک فایل pdf را بخوانید، فیلم تماشا کنید و یا موزیک گوش بدهید. هر کدام از این کارهایی که انجام می دهید، باعث مصرف باتری موبایل گوشی تان می شود.
برای گوشی موبایل فرقی نمی کند که چه استفاده ای از آن می شود، در هر صورت انجام هر فعالیتی، باعث مصرف شدن این انرژی می شود. حالا انرژی انسان هم به همین شکل است. از ابتدای صبح که بلند می شوید، هر کاری که انجام بدهید، مقداری از این انرژی را مصرف می کنید به طور مثال صحبت کردن با اعضای خانواده، تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی، مطالعه کردن درس، فکر کردن به یک خاطره قدیمی، رویاپردازی، غذا خوردن، فکر کردن و... همگی از انرژی شما استفاده می کنند.
با این شبیه سازی به خوبی متوجه می شویم که انرژی انسان برای یک روز محدود است و فرد تنبل از این انرژی استفاده مفید نمی کند که خودش را به هدفش نزدیک کند. در واقع این انرژی در اختیار همه انسان ها هست، ولی یک دانش آموز تنبل (یا تنبل شده) هیچ جدیتی برای استفاده کردن از این انرژی در راستای هدفش ندارد.
وقتی صحبت از فرد تنبل می شود باید بدانیم که او تمایلی به استفاده از انرژی اش ندارد
هرگاه لقب «تنبل» را به دانش آموز یا داوطلب کنکوری، نسبت می دهند، در واقع می خواهند او را تخریب کنند. تصویر ذهنی هر یک از ما نسبت از یک دانش آموز تنبل این است که او فردی است که آینده اش برایش مهم نیست. اکثر پدر و مادرها برای درمان تنبلی فرزندشان دو راهکار اشتباه دارند:
  • درمان تنبلی با تنبیه: در این روش، والدین سعی می کند به وسیله محدود کردن آن دانش آموز و برداشتن امتیازاتی مثل نداشتن گوشی موبایل، نخریدن لباس، مهمانی نبردن و... او را به خودش بیاورند که دست از تنبلی و پشت گوش انداختن بردارد و درسش را بخواند.
  • درمان تنبلی با سرزنش: در این روش، معمولا آن دانش آموز را به وسیله مقایسه کردن با دیگران، ایجاد حس عقب ماندگی و جلو زدن بقیه افراد و به رخ کشیدن پیشرفت های دیگران، وادار به انجام تکالیف و برنامه ریزی کنکورش کنند.
اما به تجربه، ثابت شده است که این دو روش نه تنها باعث بهبود وضعیت آن دانش آموز و رهایی از تنبلی نشده است بلکه در بیشتر موارد باعث ایجاد مقاومت آن فرد شده و او نسبت به این سرزنش ها و تنبیه ها، بی تفاوت می شود و دیگر آن حرف ها رویش اثری نمی گذارد پس برای درمان تنبلی به علم و آگاهی نیاز داریم و روش های یاد شده جواب نمی دهد.
چاقی یا لاغری، قد بلندی یا قد کوتاهی، یک صفت حساب می شوند اما من، تنبلی را یک صفت نمی دانم که مثلا به کسی بگوییم: «تو خیلی انسان تنبلی هستی، همانطور که می گوییم تو یک انسان قد بلند هستی.» بلکه معتقدم تنبلی نشانه است دقیقا مشابه درد که علامت یک بیماری است و باید جدی گرفته شود.
اینکه یک دانش آموز کنکوری، تمایلی به استفاده از انرژی خودش ندارد، یک نشانه حساب می شود که باید بررسی کنیم که چه دلیل یا دلایلی وجود دارد که این دانش آموز نمی تواند یا نمی خواهد، از توانایی های خودش در راستای هدفش استفاده کند. روی واژه «در راستای هدف» تاکید می کنم چون اکثرا، شما به فردی لقب تنبل می دهید ولی او اتفاقا انرژی خودش را در مسیرهای دیگری هدر می دهد، مثلا او ساعت ها حاضر است، در شبکه اجتماعی چَت کند و بر روی مسایل مختلف بحث کند.
یادتان باشد، او در حال مصرف انرژی است ولی انرژی اش را در راستای هدفش استفاده نمی کند پس، با این توضیحات می فهمیم که آن دلیل یا دلایل را باید در درس و فرآیند درس خواندن و خاطرات مربوط به مطالعه و همچنین اخلاق های درسی اش، جست و جو کنیم. 
 متاسفانه، اکثر افرادی که به خودشان برچسب تنبلی می زنند، با این ذهنیت زندگی می کنند که این تنبلی ریشه در ذات و ژنتیک خانوادگی آن ها دارد و قابل خوب شدن نیستند، حال آنکه تاکید بنده بر این است که تنبلی یک صفت نیست بلکه یک دردی است که اگر ریشه یابی و حل شود، خود به خود از بین می رود.
دقیقا مثل سرفه کردن که نشانه سرماخوردگی است. اگر سرما خوردگی درست شود، سرفه کردن هم برطرف می شود. اگر این صفت تنبل بودن را به خودتان می زنید، پس یعنی مشکل یا مشکلاتی وجود دارد که با فهرست زیر، آن ها را ریشه یابی و حل کنید. وقتی این مشکلات حل شوند، تنبلی هم برطرف می شود.
  • تنبلی نشانه و دردی از تربیت نادرست دوران کودکی است. در واژه نامه دهخدا در مورد تنبلی، عبارت های «بی حال، بی کاره، تن آسا، تن پرور، سست، کاهل، اهمال کار، سهل انگار» به کار رفته است. از بیان این واژه ها متوجه می شویم که یک ریشه تنبلی به نحوه تربیت و پرورش آن فرد بر می گردد.
به طور مثال، وقتی مادری به فرزندش در دوران ابتدایی می گوید: «حالا از مدرسه اومدی، بیا بگیر بخواب، خسته ای. بعدا درس خواندن را شروع می کنی». یا وقتی پدری می گوید: «چند روز تعطیلاته، کتاب و دفترها جمع، می خواهیم خوش بگذرونیم، حالا کو تا مدرسه؟» و سایر جملات از این دست، زمینه ساز کاهلی کردن آن دانش آموز در آینده می شود.
اینکه دانش آموزی آرام آرام سعی می کند کارهایش را به بعدا موکول کند و نسبت به انجام تکالیفش در زمان حال، بی حال باشد، زمینه تنبلی را در او ایجاد می کند. اثر تربیتی که بعدا توسط خود والدین، انکار می شود و آن ها با سرزنش و تنبیه، سعی می کنند که رفتارهای نادرست را در او تغییر دهند. فیلم  آموزشی زیر به تشریح  اثر تربیتی والدین  و مدرسه در پدیدار شدن تنبلی در بزرگسالی، می پردازد.
[
]
تربیت، از مسیر دیگری نیز باعث ایجاد و تقویت تنبلی در یک دانش آموز می شود. مادرانی که به فرزندان خودشان می گویند: «تو فقط درس بخوان و هیچ کار دیگری انجام نده» زمینه را برای تنبلی او فراهم می کنند. البته لازم به ذکر است که همه افراد با شنیدن این جمله، تنبل نمی شوند ولی متاسفانه اکثر افراد زیر بار این مدل تربیتی رو به سوی از زیر کار در رفتن می آورند.
این مدل تربیتی علاوه بر ایجاد وابستگی در آن دانش آموز، موجب ایجاد این طرز تفکر در او می شود که «یکی هست که کارهایم را انجام دهد». این طرز تفکر؛ می تواند موجب ایجاد تنبلی در ابعاد دیگر زندگی هم شود.
  • برای رسیدن به هدف هایم می دانم باید چه کنم. گاهی مغز از در دوستی وارد می شود و با تلقین اینکه تو می دانی برای رسیدن به هدف هایت چطور باید درس بخوانی و این توانایی را داری که به سرعت بتوانی خودت را به شرایط ایده آل برسانی، سعی می کند تا زمان را نابود کند.
دانش آموزانی که ریشه تنبلی شان در این مورد است، از اعتماد به نفس خوبی برخوردار هستند و کم کم به فردی دقیقه نودی تبدیل می شوند. آن ها با تکیه بر اینکه می دانند چطور باید بخوانند و توان یادگیری خیلی بالایی دارند، امروز و فردایشان را از دست می دهند تا اینکه به تگنای زمانی برسند و بعد از آن که دیگر، فرصتی برای از دست دادن نباشد، با رفتاری مشابه دقیقه نودی ها، درس را می خوانند. 
در واقع این مدل از تنبلی، را می توان با این جمله تشریح کرد: «تا زور بالای سرم نباشد، درس نمی خوانم». برای رهایی از این مدل از تنبلی، مطلب «دقیقه نودی ها چطور فکر می کنند + تحلیل کامل این رفتار پرتکرار» را مطالعه کنید.
  • دانش آموز کنکوری، مسئولیت پذیری خودش را به مشغول بودن یا مظلوم نمایی تبدیل می کند. آن کنکوری هایی که ریشه تنبلی کردن شان در این مورد است به این صورت رفتار می کنند که هرگاه مسئولیتی به آن ها واگذار شود، نسبت به آن دو واکنش دارند: 
الف) خودش را به مشغولیت می زند: در این حالت آن دانش آموز، خودش را مشغول به کارهایی می کند که هیچ ربطی به مسئولیت اصلی ندارد و با این رفتار می خواهد نشان دهد که مشغول کارهای دیگری است که به او اجازه کار کردن روی مسئولیت واگذار شده را نمی دهد. در واقع این مدل رفتاری را در دانش آموزانی می بینید که سعی می کنند با بزرگ نشان دادن کارهای دیگر، مسئولیت کم کاری یا کار نکردن روی هدف اصلی شان را منطقی جلوه می دهند تا عذاب وجدان نگیرند.
ب) خودش را به مظلوم نمایی می زند: در این شرایط، دانش آموز سعی می کند از روش هایی مثل بیماری جسمانی، استرس، اضطراب، وحشت زدگی، افسردگی، کسلی و ... استفاده کرده و خودش را مریض نشان دهد و دلیلی منطقی برای فرار از مسئولیتی که نسبت به آینده اش دارد، جور کرده و خودش را فردی معرفی کند که اگر این مشکلات نبود؛ حتما حتما درس می خواندم و تلاش می کردم.
بنابراین، دانش آموزی که در برابر مسئولیت های زندگی اش، از دو واکنش مشغولیت و مظلوم نمایی استفاده کند، ریشه تنبلی اش در این مورد است که از پذیرش مسئولیت های زندگی، فرار می کند. حالا این سوال پیش می آید که چرا باید یک فرد، از مسئولیت پذیری فرار می کند؟ پاسخ به این پرسش، دغدغه ای است که نیاز به یک مطلب جداگانه در کلبه مشاوره دارد و حتما ریشه یابی، فرار از مسئولیت که باعث بروز نشانه تنبلی در فرد می شود را مورد بررسی قرار می دهم.
  •  افکار منفی و مزاحم در تنبلی موثر است. مدل فکری فرد تنبل به این صورت است که وقتی یک فکر منفی یا مزاحم در سرش ایجاد شود؛ او باید درس خواندن را کنار گذاشته و تا وقتی آن افکار هستند، نمی شود درس خواند و به موفقیت رسید. برای همین است که باید بگویم، فرد تنبل نسبت به افکار منفی و مزاحم، شرطی شده است.
به این معنا که اگر فکری منفی در سر او ایجاد شود؛ واکنش او، ترک کردن درس است؛ در حالیکه وجود افکار منفی و مزاحم نشان می دهد که ایراد یا ایراداتی در زندگی آن فرد هست که باید حل شوند؛ اگر تنبلی شما در درس خواندن از این نوع است مطلب «ریشه افکار منفی و مزاحم تکرار شونده در سال کنکور» را مطالعه نمایید.
  • گاه موضوع اصلا تنبلی نیست بلکه فراموش کردن عقب افتادگی ها و مشکلات است. وقتی در سال کنکور، یا بقیه سال های تحصیل تان دچار تنبلی می شوید و این تنبلی به صورت یک دوره به سراغ تان آمده است به طوری که اصلا فرد تنبلی نیستید، یکی از ریشه هایش، در این وضعیت، فراموش کردن دردهاست. 
به این معنا که دانش آموز یا داوطلب کنکور، دردهایی دارد که وقتی درس می خواند، آن دردها یادآوری می شوند و او را اذیت می کنند و مغزش به او آموخته است که اگر درس نخوانی، این دردها را فراموش می کنی. برای همین از بیرون که به زندگی این دانش آموز، نگاه می کنیم، خواهیم گفت: «این دانش آموز، تنبل شده است».
اگر مغزتان می گوید که برای درد نکشیدن، کتاب را ببندد و به سراغ شبکه اجتماعی، تلویزیون، موسیقی گوش کردن و یا رمان خواندن برو، این را بدانید که با این روش ها مشکل تان حل نمی شود و بازهم آن درد، سرجای خودش باقی است. اگر دردی هست، باید حل شود وگرنه هر لحظه باعث آزارتان می شود به ویژه اینکه مغز نیز، عاشق همین دردهاست. در مطلب «دانش آموزان و داوطلبان کنکور با دردهایتان زندگی نکنید» اطلاعات خوبی در مورد زندگی نکردن با درد آورده شده است که می توانید آن را مطالعه کنید.
  • اولویت بندی نداشتن و گیر کردن در بین چندکار: بیشتر اوقات آنچه از بیرون، تنبلی و فرار از کار به نظر می رسد در واقع به نوعی قاطی کردن اولویت بندی های زندگی است. در واقع شخص مورد نظر چون نمی داند کدام کار را باید اول انجام دهد یا چطور باید کارها را شروع کند، آنگاه هیچ کدام را شروع نمی کند و زیر بار روانی حاصل از این فشار، تمام کارها را ترک می کند. 
این مدل از افراد، برای رهایی از این مشکل بایستی اولا برنامه شان را به صورت مکتوب داشته باشند و اینطور نباشد که به صورت ذهنی برنامه ریزی کنند و برای اولویت بندی کارها، به ترتیب از سخت به آسان حرکت کنند، یعنی شروع روزشان با سخت ترین کار آن روز باشد.
 به اضافه اینکه اگر کاری به صورت پیش بینی نشده به برنامه شان اضافه شده از خودشان بپرسند که الان کدام کار را می شود بعدا هم انجام داد و کدام کار را باید همین الان انجام داد؟ با این پرسش ساده اولویت ها مشخص می شوند و روی همان کار متمرکز می شود.
  • تفکرات در مورد کار، قبولی و رشته و سپس ناامیدی از آن ها. گفتن جمله «حالا که نمیشه قبول شد پس درس خواندن فایده ای ندارد»، یکی از جمله های پرتکرار در بین کنکوری هایی است که برنامه درسی خودشان را در نیمه راه کنکور رها می کنند.
 این افراد، به دلیل آنکه برنامه ریزی ضعیف داشته اند و از سوی دیگر تفکرات نادرستی در مورد هدف گذاری دارند، باعث آزار خودشان می شوند. لازم است در کلبه مشاوره و در یک مطلب ویژه، در خصوص اثر منفی انتظارات نادرست صحبت کنیم. یکی از موضوعاتی که مورد بررسی قرار نگرفته و باعث رنجش خاطر خیلی از کنکوری ها در طول سال تحصیلی شان می شود همین انتظارات نادرست و برداشت و ذهنیت غلط نسبت به کنکور، درس خواندن و پیشرفت تحصیلی است.
  • عادت های ساعتی، فشارهای عصبی عقربه ها و تنبلی. بسیار این جمله بندی از زبان کنکوری ها شنیده می شود: «من یک انسان تنبل هستم چون نمی توانم صبح زود بیدار شوم.» این دسته از افراد، تصور درستی از اجرای برنامه ندارند و لازم است دیدگاه مدیریت زمانی خودشان را اصلاح کنند.
به عبارت دیگر، یکی از ریشه های تنبلی این است که آن دانش آموز بلد نیست از زمانش درست استفاده کند و چون این علم را ندارد،آنگاه رو به تفکرات نادرست آورده است و طبق افکار نادرست و رایج در جامعه می خواهد خودش را سنجش کند که در نتیجه، به مفهوم تنبلی می رسد. در مطلب «مدیریت زمان برای کنکور: چک لیست روزانه و کاربردی [آپدیت شده]» به تشریح کاربردی مدیریت زمان پرداخته ام که توصیه می کنم اگر کسی ریشه تنبلی اش از این عنوان، ناشی می شود، حتما توصیه های عملی آن مطلب را اجرا کند.
  • عادت های اعتیاداور در سال کنکور زمینه ساز تنبلی هستند. همیشه تحت تاثیر خاطره ها و عادت ها هستیم، مدل و سبک زندگی روی خلقیات ما اثر منفی گذاشته است. به طور مثال، فردی را در نظر بگیرید که دقیقه نودی شده است یعنی روزهایش را به بهانه لذت از دست می دهد تا به لحظه نهایی برسد و بعد کار را انجام دهد.
این دانش آموز، با این عادت در حال زندگی است. بنابراین وقتی از بیرون او را نگاه می کنید، گمان می کنید با یک کنکوری تنبل رو به رو هستید در حالیکه، او سال هاست روش زندگی اش را با عادت های نادرست ساخته است و مشکلش، تنبلی نیست بلکه مسئله این است که او یاد نگرفته چطور باید زندگی کند و در دام عادت های غلط گرفتار شده است.
در مطلب «عادت های اعتیاد آور در سال کنکور» در خصوص چند عادت اعتیادآور صحبت کرده ام و می توانید آن را مطالعه کنید اما توصیه من به کنکوری ها همیشه این است که یک بار از اول، به تمام رفتارهای روزشان توجه کنند و مطمین باشند که عادت های نادرستی ندارند. بهترین روش این است که ورود و خروج های درسی تان را چک کنید تا مطمین شوید در طول روز، عادت های نادرستی که باعث اشتباه رفتن مسیر زندگی تان می شود را ندارید.
  • فرمول ذهنی اکثر کنکوری ها این است: بی ارادگی = تنبلی. اینکه کسی اراده ندارد، کاملا دلایل واضحی دارد که در مطلب «تقویت اراده برای درس خواندن» به طور جامع بررسی کردم ولی بدترین اشتباه در مورد تنبلی، این است که بی ارادگی را مساوی با تنبلی بدانید. چون تنبلی وجود خارجی ندارد و در اثر رفتارهای نادرست دیگر ایجاد شده است ولی بی ارادگی وجود خارجی دارد.
تنبلی یک صفت نیست بلکه یک نشانه است در حالیکه اراده داشتن یا نداشتن، دو گزینه هستند که فرد می تواند انتخاب کند، با اراده باشد یا نباشد. وقتی کسی به بی ارادگی خودش، برچسب تنبلی می زند، آنگاه از اصلاح کردن خودش فرار می کند. تمام صحبت من این است که باید بدانیم، تنبلی ربطی به شخصیت ما ندارد بلکه نشانه و دردی است که باید درمان شود. با زدن برچسب بی اراده و تنبل هستم، خود را به مرده متحرک و یک جواب شده، تبدیل نکنید. 
  • معلم ریاضی راست می گوید یا معلم گیتار (تنبلی تلقینی). گاه شما از نظر دیگران تنبل به نظر می رسید در حالیکه اصلا هم تنبل نیستید. به طور مثال مادرتان انتظار دارد که اتاق تان را تمیز کنید ولی چون نظافت اولویت اول شما نیست پس انرژی خود را در آنجا مصرف نمی کنید ولی نمره درس ریاضی تان 20 است.
آیا این درست است که بگوییم شما فرد تنبلی هستید؟ بنابراین وقتی کسی به خودش برچسب تنبلی می زند فقط بخاطر اینکه دیگران او را فردی تنبل می دانند در واقع دچار این خطای ذهنی شده است که او با معیار دیگران تنبل است. یعنی اولویت های فکری هر فردی با فرد دیگر فرق دارد.
مثلا کسی که در یادگیری درس ریاضی همت بلندی دارد در یادگیری گیتار بی میل است را در نظر بگیرید. این فرد از نظر معلم ریاضی، یک دانش آموز زرنگ و اهل تلاش است ولی همین دانش آموز از نظر معلم گیتار، فردی تنبل است. چون اولویت معلم ریاضی و معلم گیتار باهم فرق دارد. 
در اکثر موارد، وقتی از کسی می پرسم، دلیلت برای اینکه می گویی تنبلی چیست؟ او به قضاوت ها و صحبت های پدر و مادرش اشاره می کند. به این نکته توجه کنید که اولویت انسان ها با هم فرق دارد و نمی شود بر پایه این مورد که پدر و مادرتان شما را فردی تنبل می داند، آنگاه خودتان هم، همین نظر را داشته باشید.
در اینجا با پدیده تلقین رو به رو هستیم، قرار نیست اگر اکثریت می گویند شما فکر کنید پس حتما درست است. اگر قبلا فیلم تلقین را مشاهده نکرده اید، در زیر آن را تماشا کنید:
[
]
بنابراین در این مطلب آموختیم که برای درمان تنبلی لازم است ریشه اش را شناسایی و آن را درمان کنیم. اصلا نباید بگوییم که فرد تنبل به صورت ژنتیکی و ذاتی تنبل است و او نمی تواند از این شرایط نجات پیدا کند. گاه با یک تغییر ساده در الگوی زندگی می توان مغز را به تغییر مجبور کرد و با فشاری که به او می آوریم، وادارش کنیم که کار را انجام دهد.

پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:12 ب.ظ
سلام برای پذیرش تماس بگیریم یا پیامک بدیم؟
پاسخ رضا جدیدی :
سلام وقت بخیر و نیکی. در صورت تمایل می توانید شب 31 خرداد از طریق پیامک وقت رزرو کنید و زمان تماس تان برای روز اول تیرماه تعیین شود. در غیر اینصورت می توانید مستقیم در روز 1 تیرماه از ساعت 8 صبح به بعد تماس بگیرید. موفق ترین باشید.
پنجشنبه 23 خرداد 1398 07:38 ق.ظ
اقای جدیدی شما همون روز اول تیر همه دانش اموزاتون رو میگیرید ؟؟ من نمیدونم امسال نتیجه میگیرم یا ن ..ولی فکر نکنم به اون چیزی که میخام برسم .. دلم میخاد امسال اگه بشه شما مشاورم باشین . اگه بعد کنکور بخایم با شما تماس بگیریم دیر میشه ؟
پاسخ رضا جدیدی : سلام وقت بخیر و نیکی. شما به بنده لطف دارید. ان شالله همین امسال به خواسته خود برسید و با تمام قوا درس بخوانید. بله بنده فقط و فقط روز اول تیرماه پذیرش 20 نفره را تکمیل می کنم و دیگر در طول سال تحصیلی پذیرش ندارم. موفق ترین باشید.
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.