کلبه مشاوره رضا جدیدی مشاوره تلفنی و برنامه ریزی تحصیلی و کنکور - امتحان نهایی سال دوازدهم چگونه خواهد بود؟ + تحلیل امتحان نهایی زیست

مشاوره تلفنی و برنامه ریزی تحصیلی و کنکور


راه های ارتباطی با رضا جدیدی: شماره تلفن ثابت: 34774341-086 شماره تلفن همراه: 09189580918 ایمیل: re.jadidi@gmail.com

امتحان نهایی سال دوازدهم چگونه خواهد بود؟ + تحلیل امتحان نهایی زیست


معاون آموزش متوسطه آموزش و پرورش در شهریور 1396 اعلام کرد که امتحانات نهایی در سال دوازدهم نظام جدید که معادل با پیش دانشگاهی نظام قدیم است برگزار می شود. در نظام قدیم وقتی فرد به سال سوم دبیرستان (معادل با پایه یازدهم نظام جدید) می رسید، مدرک دیپلم خود را قبولی در امتحانات نهایی دریافت می کرد و همین نمرات در کنکور او محاسبه می شد اما با تغییر نظام آموزشی و حذف کامل پیش دانشگاهی شرایط دریافت دیپلم تغییر کرده است و دانش آموزان نظام جدید لازم است تا نمرات قبولی خود را در سال آخر یعنی پایه دوازدهم کسب نمایند. 
طبق آیین نامه آموزشی دوره دوم متوسطه که توسط شورای عالی آموزش و پرورش در تاریخ 26 آبان 1395 در روزنامه رسمی به چاپ رسیده است (برای مطالعه این آیین نامه می توانید روی اینجا کلیک کنید) امتحان نهایی در برخی از درس های سال دوازدهم اجرا می شود و از این رو دریافت مدرک دیپلم در نظام جدید به این شرط است که دانش آموز در امتحانات پایه دوازدهم نمرات قبولی را کسب نماید.
حالا سوال مهم برای دانش آموزان نظام جدید این است که سوالات امتحانات نهایی پایه دوازدهم تا چه حد مفهومی است و از نظر سختی و آسانی به چه صورتی است. از آنجا که یک کلاغ و چهل کلاغ همیشه در مدرسه وجود دارد و ممکن است استرس در بین برخی از دانش آموزان نظام جدید ایجاد شود.
سال ها قبل، وقتی قرار بود امتحان نهایی برای سال سوم دبیرستان برگزار شود و نمراتش در کنکور نیز اثر داشته باشد بسیاری از  دانش آموزان از زمزمه نهایی شدن امتحانات و همچنین سوالات مفهومی و سخت شدن سطح امتحانات سال سوم برای هم سخن می گفتند. به نظر شما روند تغییرات سوالات امتحان نهایی از سال 1385 تا 1396 به چه صورت بود؟ آیا یک باره و یک دفعه ای سوالات درسی زیر و رو شد و یا حتی برعکس تغییرات اصلا قابل ملاحظه نبود؟ در این مطلب و مطالبی که در طی هفته های جاری در روزهای شنبه منتشر می شود به بررسی درس به درس نهایی سال دبیرستان از سال 1385 تا 1396 می پردازیم تا متوجه روند تغییرات در مفهومی شدن سوالات شویم و در نهایت با بررسی علمی این سوالات به این نتیجه می رسیم که قرار نیست به یک باره با تغییرات در سوالات رو به رو شویم. طراحان سوالات امتحان نهایی با چارچوب و برنامه به طراحی سوالات اقدام می کنند و این طور نیست که دانش آموزان نظام جدید فکر کنند چون سیستم آموزش و پرورش تغییر کرده است پس نحوه ارایه سوالات تغییر می کند و از این موضوع استرس بگیرند. دقت کنید هدف این مطلب و مطالب هفته های بعدی، بررسی علمی و سند دار سوالات نهایی سال 1385 تا 1396 می باشد. طراحان همان طراحان هستند. یادتان باشد دانش آموزان نظام قدیم هم استرس این تغییرات را داشتند اما سوالات نهایی تغییرات محسوس و زیادی نداشت. پس به جای آنکه با صحبت های بی پایه و اساس، برای خود مشغله فکری ایجاد کنید و از اصل درس خواندن باز بمانید به بررسی دقیق و علمی روی می آوریم و روند تغییرات در مفهومی شدن سوالات نهایی 11 سال اخیر را بررسی می کنیم و سپس بر اساس اطلاعات بدست آمده نتایج علمی می گیریم. مهم نیست همکلاسی هایتان در مورد تغییر و تحول و سخت و مفهومی شدن امتحانات نهایی پایه دوازدهم چه می گویند مهم این است که طراحان سوالات امتحانی چه روش و چه دیدگاهی به این تغییرات دارند. تغییراتی که قبلا هم در آموزش و پرورش بوده است و لذا در این مطلب، به تحلیل روند تغییرات و مفهومی شدن سوالات زیست شناسی می پردازیم و در مطالب بعدی درس های دیگر را بررسی خواهیم نمود.
تحلیل روند تغییرات سوالات امتحان نهایی زیست شناسی از سال 1385 تا 1396:
سوالات درس زیست شناسی امتحان نهایی را می توان بر اساس نوع موضوع و قالب طراحی سوال به یازده مدل تیپ بندی نمود که در جدول زیر به تیپ بندی و ارایه نمونه مثال هایی از هر مدل پرداخته ایم. این جدول به ما از تیپ بندی سوالات پرسیده شده در امتحان نهایی از سال 85 تا 96 می گوید. دقت شود نمونه سوالات آورده شده از جدول زیر برای آشنایی با انواع تیپ بندی است لذا برای هر تیپ بندی معرفی شده در جدول زیر  چند سوال از امتحانات سال 1385 تا 1396 به عنوان مثال آورده شده است.

 انواع تیپ بندی های سوالات امتحان نهایی زیست شناسی از سال 1385 تا 1396 انواع تیپ بندی های سوالات امتحان نهایی زیست شناسی از سال 1385 تا 1396
1.  سوالات تعریفی: به سوالاتی که از دانش آموز می خواهند یک اصطلاح یا واژه را تعریف کند. به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
گیاه دوساله را تعریف کنید (امتحان نهایی خرداد 85)
بلاستوسیت را تعریف کنید (امتحان نهایی خرداد 93)
غده درون ریز را تعریف کنید (امتحان نهایی خرداد 96)

2. سوالات تعیین نقش و کاربرد و تاثیر : به سوالاتی که از دانش آموز خواسته می شود نقش یا کاربرد یا تاثیر یک سلول، چرخه یا فرآیند زیستی را توضیح دهد.  به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
نقش ریشه های شکمی نخاع را بنویسید. (امتحان نهایی خرداد 86)
نقش گیرنده ی غشایی سلول هدف هورمون گلوکاگون، پس از اتصال به هم را بنویسید (امتحان نهایی خرداد 90)
 3. سوالات نمودار و شکل: به سوالاتی گفته می شود که در آن از دانش آموازان می خواهند در مورد یک شکل یا نمودار کتاب اطلاعاتی را بنویسید.  به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
در امتحان نهایی خرداد 86 نمودار تغییر پتانسیل غشا را رسم کرده و در مورد آن سوالاتی را پرسیده بودند.
در امتحان نهایی خرداد 95 شکل دودمانه را رسم کرده و در مورد آن سوالاتی را پرسیده بودند.

 
4. سوالات تشریحی توضیحی: به سوالاتی که در آن دلیل و چرایی یک فرآیند یا اتفاق زیستی از دانش آموزان پرسیده می شود.  به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
چرا بدن افراد مبتلا به ایدز قدرت دفاعی کمتری دارد و به راحتی به بسیاری از بیماری ها مبتلا می شوند؟  (امتحان نهایی خرداد 88)
نتیجه مکانیسم خود تنظیمی منفی، در برابر ترشح استروژن و پروژسترون در مرحله لوتئال را بنویسید. (امتحان نهایی خرداد 89)
چرا دانه های سیب را به مدت چند هفته در دمای پایین نگه می دارند؟  (امتحان نهایی خرداد 95)
5. سوالات مربوط به آزمایش و نتایج آن: در این دسته از سوالات، از دانش آموزان خواسته می شود در مورد آزمایش های مطرح شده در کتاب درسی و نتایج آن به سوالاتی پاسخ دهند. به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
پس از آنکه گریفیت دریافت که کپسول باکتری عامل مرگ موش ها نیست، چه آزمایشی انجام داد و چه نتیجه ای گرفت؟ (امتحان نهایی خرداد 85)
طبق آزمایش چارگف، در مولکول DNA مقدار کدام بازهای آلی با یکدیگر برابر است؟ (امتحان نهایی خرداد 96)
6. نام بردن انواع و تعداد: سوالاتی است که در آن از دانش آموزان خواسته می شود که تعداد و نوع یک فرآیند زیستی را نام ببرند.  به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
دو مورد از علایم بیماری MS را نام ببرید. (امتحان نهایی خرداد 92)
اولین رابط بین نمیکره های مخ که به صورت نواری سفید رنگ مشاهده می شود، چه نام دارد؟ (امتحان نهایی خرداد 94)
7. پرسش های جای خالی: به سوالاتی گفته می شود که در آن جملات کتاب را می آورند و کلید واژه آن را حذف می کنند و از دانش آموز انتظار می رود آن کلمه حذف شده را در جای خالی قرار دهد. به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
تکثیر عامل مولد کزاز، نوعی تولید مثل ......... است. (امتحان نهایی خرداد 90)
در تشریح چشم گاو کنار عدسی، ............. شامل عضلات و تارهای آویزی دیده می شوند. (امتحان نهایی خرداد 96)
 
8. تعیین درست و غلط: طراحان در این مدل از سوالات، جملاتی را از کتاب درسی می آورند و در برخی از آن ها تغییراتی را ایجاد می کنند و از دانش آموز می خواهند که جملات درست و غلط را تعیین نماید.  به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
در خزه، آرکگن ها در راس گامتوفیت ها تشکیل می شوند. (امتحان نهایی خرداد 88)
صفت رنگ مو در انسان یک صفت چند ژنی است. (امتحان نهایی خرداد 94)
 9. پرسش های ارتباطی: دو دسته کلمه در اختیار دانش آموزان قرار داده می شوند و از آن ها می خواهند که ارتباط بین آن ها را تعیین کند.  به نمونه ی زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
در امتحان نهایی خرداد 93 در سوال 24 دو دسته واژه داده شده بود. در دسته اول کلمات (سلول رویشی/ آندوسپرم/ کیسه رویانی) و در دسته دوم کلمات (گامتوفیت ماده کاچ/ تخم زا/ لوله گرده/ سفت) نوشته شده بود. واژگان دسته دوم یکی بیشتر است تا احتمالی پاسخ دادن دانش آموزان باعث خراب شدن نتیجه شان شود. حالا دانش آموز باید واژه های مرتبط دو دسته را تعیین نماید.
10. مثال و مسئله: سوالاتی است که در آن صورت مسئله ای فرضی مطرح می شود و از دانش آموز خواسته شده که در مورد آن مثال طراحی شده سوالاتی را پاسخ دهد. به نمونه های زیر که از امتحانات نهایی استخراج شده است توجه کنید:
در خانواده ای که پدر و مادر موی موج دار دارند، ژنوتیپ والدین را بنویسید و احتمال داشتن دختری با موی موج دار چقدر است؟ (امتحان نهایی خرداد 86)
یک موش سیاه با یک موش قهوه ای آمیزش داده شده اند و همه فرزندان آن ها سیاه رنگ شده اند، چرا در میان آن ها فرزندی به رنگ قهوه ای وجود ندارد و همچنین اگر دو تا از این بچه موش ها بعد از بلوغ با یکدیگر آمیزش انجام دهند، چه نوع زاده هایی به دنیا می آورند؟ (امتحان نهایی خرداد 96)

همانطور که در جدول فوق مشاهده می کنید برای سوالات زیست شناسی در طی 11 سال اخیر ده تیپ بندی وجود دارد حال سوال مهمی که مطرح می شود این است: کدام یک از تیپ بندی های معرفی شده در جدول فوق مربوط به سوالات مفهومی می شود؟ به عبارت دیگر، اگر طراح امتحان نهایی بخواهد سوالات مفهومی از درس زیست شناسی مطرح کند باید سراغ کدام تیپ از سوالات برود؟
طبق توضیحات جدول فوق، تیپ بندی های شماره 1 تا 9 همگی مربوط به سوالات حفظی می شود و طراح امتحان نمی تواند از تیپ بندی ها سوال مفهومی طراحی کند زیرا این 9 تیپ، کاملا وابسته به متن درس است و اگر دانش آموزی به متن فصل های زیست شناسی مسلط باشد به راحتی می تواند سوالات مطرح شده در این قسمت را پاسخ دهد بنابراین اگر طراح قصد طراحی سوالات مفهومی داشته باشد چاره ای ندارد که به سراغ تیپ بندی شماره 10 برود. تیپ شماره 10 به این معنی است که مسئله یا سوالی از مفاهیم زیست شناسی طرح شود که دانش آموز نیاز به تفکر در مورد آن داشته باشد و برای پاسخ دادن به آن سوال لازم باشد مفاهیم را درک کرده باشد تا بتواند به آن سوال پاسخ بدهد. بنابراین با وجود این همه سر و صدا در مورد مفهومی شدن سوالات امتحان نهایی در درس زیست شناسی چیزی که تحقیق و بررسی سوالات امتحان نهایی از سال 1385 تا 1396 به ما نشان می دهد این است که طراح سوالات نمی تواند زیاد مانور دهد و نمونه سوالات مفهومی زیادی را طرح کند و از 10 مدل سوالی که از درس زیست شناسی می توان مطرح کرد فقط 1 مدل آن قابلیت طرح سوال مفهومی را دارد و 9 مورد دیگر برای طرح سوالات متن محور و حفظی مناسب هستند.
تا اینجا، متوجه شدیم فقط تیپ شماره 10 برای طرح سوالات مفهومی قابل استفاده است اما سوال بعدی این است که تعداد استفاده طراح امتحان از تیپ شماره 10 در هر امتحان چند بار بوده است؟ پاسخ این پرسش را در جدول زیر گنجانده شده است.

 تیپ بندی سال 85 سال 86 سال 87 سال 88 سال 89 سال 90 سال 91 سال 92 سال 93 سال 94 سال 95 سال 96
 مثال و مسئله 2 2 3 2 4 2 2 3


جدول فوق تعداد سوالاتی که طراح امتحان از تیپ شماره 10 استفاده کرده را برای هر امتحان نهایی در خرداد ماه از سال 1385 تا 1396 نشان می دهد. طبق جدول فوق، طراح امتحان نهایی از 22 تا 36 سوالی که در امتحان نهایی مطرح کرده است در بدترین حالت 4 سوال را به سوالات مفهومی تیپ شماره 10 اختصاص داده است و بقیه سوالات را از 9 تیپ دیگر مطرح کرده است. طبق آمار بیش از 90 درصد سوالات امتحان نهایی به تیپ های شماره 1 تا 9 اختصاص دارد و این یعنی حداقل 90 درصد امتحان نهایی از سال 1385 تا 1396 به متن وابسته و قالبی حفظی  داشته است.
در این مطلب با بررسی سوالات امتحان نهایی درس زیست شناسی از سال 1385 تا 1396 به انواع تیپ بندی های سوالات زیست پرداختیم و سپس تعیین کردیم فقط تیپ شماره 10  قابلیت طراحی سوالات مفهومی را دارد و در نهایت به شمارش تعداد سوالات مطرح شده از این تیپ در 11 سال اخیر پرداختیم و به این نتیجه رسیدیم که حداقل 90 درصد سوالات امتحان نهایی زیست شناسی حفظی و وابسته به متن کتاب است.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.



ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو